Tìm Hiểu Vai Trò Của Hệ Vi Khuẩn Trên Da Với Sức Khỏe Làn Da

Vai trò hệ vi khuẩn trên da với sức khỏe làn da

BÀI 12: TÌM HIỂU VỀ VAI TRÒ CỦA HỆ VI KHUẨN VỚI SỨC KHỎE LÀN DA

1. MỐI QUAN HỆ GIỮA DA VÀ HỆ VI KHUẨN

  • Da là cơ quan chiếm diện tích lớn nhất trên cơ thể, là môi trường sống của một hệ sinh vật phong phú trong đó chủ yếu là vi khuẩn, một sô ít vi nấm và có thể có virus. Vi khuẩn có mối quan hệ hội sinh, cộng sinh, ký sinh đối với cơ thể con người và ảnh hưởng đến khả năng miễn dịch của làn da và cơ thể. Sự thay đổi tình trạng miễn dịch của cơ thể cũng ảnh hưởng đến hệ sinh vật trên da. Lớp màng acid, độ ẩm và các chất khoáng trên da, thói quen sử dụng mỹ phẩm các loại chất tẩy rửa tác động đến khả năng tồn tại và phát triển của hệ vi khuẩn. Lớp màng acid trên da giúp bảo vệ da khỏi các tác nhân gây hại từ môi trường như vi khuẩn, khói bụi, hóa chất… thành phần và mật độ hệ vi sinh vật trên da phụ thuộc vào vị trí, cấu trúc, giải phẫu da, độ hoạt động của tuyến nhờn, tuyến mồ hôi, pH, độ ẩm, mức độ tiếp xúc với ánh nắng. Các yếu tố như tuổi tác, giới tính, chức năng miễn dịch của cơ thể, thói quen sinh hoạt cũng là nhân tố quyết định hệ vi sinh trên da.
  • Quá trình khởi đầu và phát triển của hệ sinh vật trên da từ khi trẻ mới sinh ra cho đến tuổi trưởng thành chưa được nghiên cứu một cách hệ thống. Ở giai đoạn trước khi sinh, da trẻ hoàn toàn vô khuẩn nhưng sẽ nhanh chóng bị xấm lấn ở giai đoạn sau sinh. Không phải bất cứ loài vi khuẩn nào cũng có thể sống trên da, chỉ có những vi khuẩn nào có thể bảo vệ con người trước những yếu tố có hại trực tiếp hay gián tiếp mới có thể tồn tại tốt trên một làn da mình thường. Những vi khuẩn có khả năng sản xuất các hoạt chất kháng sinh như bacteriocin, các chất chuyển hóa có khả năng làm giảm mật độ oxy trên da, cạnh tranh dinh dưỡng với vi khuẩn có hại, hạn chế sự kết dính trên da của các vi khuẩn có hại, ngăn chặn quá trình chuyển vị và sản sinh độc tố của các tác nhân xâm lấn khác.

2. CÁC HỆ VI KHUẨN THƯỜNG TRÚ TRÊN DA

  • Hệ vi khuẩn có trên da có thể thường trú ngắn hạn hoặc dài hạn tùy thuộc vào khả năng bám dính, khả năng thích nghi với điều kiện môi trường khô và acid của da. Khả năng bám dính của vi khuẩn thông qua tương tác với lectin và các phân tử đường trên da, tương tác tĩnh điện, tương tác kỵ nước. Việc rữa tay với hóa chất tẩy rửa có thể làm giảm khả năng bám dính của vi khuẩn lên da. Da có độ pH tự nhiên khoảng 5, giúp hạn chế khả năng phát triển của các loại vi khuẩn có hại. Ngược lại, dưới tác động của môi trường kiềm, khoảng trống giữa các tế bào sừng gia tăng, giảm khả năng bảo vệ của da.
  • Các loại vi khuẩn thường trú trên da bao gồm: Staphylococcus, Micrococcus, Corynebacterium, Propionibacterium acnes, Acinetobacter, S. aureus, Streptococcus pyogenes, Escherichia coli và Pseudomonas aeruginosa, Propionibacterium acnes… trong đó P. acnes là loại vi khuẩn thường gây nên các vấn đề về mụn cho da, P. acnes thường sống ở khu vực nang lông và lỗ chân lông, nguồn sống chính của P. acnes là nhờ vào quá trình chuyển hóa chất nhờn và những mảnh tế bào chết trên da, vì vậy khi lượng nhờn tiết nhiều kết hợp với sự bít tắt lỗ chân lông tạo điều kiện cho vi khuẩn P. acnes phát triển mạnh và sinh mụn. Quá trình viêm nhiễm gây ra bởi P. acnes tạo điều kiện cho các vi khuẩn có hại thường trú trên da phát triển và làm trầm trọng thêm quá trình viêm.
  • Một loài động vật chân khớp là demodex có khả năng thường trú trên da, thường tập trung nhiều ở nang tóc và nang lông. Số lượng demodex trên da mụn nhiều hơn gấp 2,8 lần trên da thường. Demodex có khả năng mang vi khuẩn và sau vòng đời 18 ngày chúng sẽ giải phóng vi khuẩn, kích thích hệ miễn dịch trên da, làm khởi phát quá trình viêm nhiễm và sinh mụn, vì vậy trong quá trình điều trị mụn, bạn cần lưu ý đến demodex để tránh việc tái phát mụn nhiều lần. Những vùng da có nhiệt độ và độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho demodex phát triển, đôi khi những đợt khởi phát mụn do demodex có nguyên nhân từ thời tiết, đặt biệt là do khí hậu thích hợp có độ ẩm cao vào mùa hè.

Sự phân bố của các loại vi khuẩn thường trú trên da

S. epidermidis

S. hominis glaborous

S. capitis

S. saccharolyticus

M. crococcus

Corynebacterium xerosis

C. minutissimum intertriginous

C. jeikeium intertriginous

P. acnes

P. granulosum

P. avidum axilla

Brevibacterium spp

Dermabacter spp

Acinetobacter spp

Pityrosporum spp

Phần trên cơ thể

Vùng da nhẵn

Da đầu

Da vùng trán

Cẳng tay

Nách, kết mạc

Vùng nếp gấp da (nách, bẹn…)

Vùng nếp gấp da (nách, bẹn…)

Tuyến bã nhờn, vùng trán

Tuyến bã nhờn, vùng trán, nách

Nách

Nách, kẻ tay, chân

Cẳng tay

Những vùng da khô

Phần trên của tuyến nhờn, nang lông

3. ẢNH HƯỞNG CỦA pH ĐẾN HỆ VI KHUẨN TRÊN DA

  • pH acid (4,5-5,5) giúp vi khuẩn bám dính trên da.
  • pH kiềm giúp vi khuẩn phân bố rộng rãi trên da.
  • Môi trường càng acid, vi khuẩn gram âm càng phát triển mạnh đặc biệt là P. acnes gây mụn.
  • pH vùng nách cao, vi khuẩn gây mùi càng phát triển mạnh.
  • Môi trường acid kích hoạt khả năng kháng khuẩn của lớp lipid trên da.
  • pH acid tạo điều kiện sản xuất các peptide kháng khuẩn tự nhiên có tác dụng làm lành vết thương, điều tiết quá trình keratin hóa lớp biểu bì và chu trình thay da tự nhiên.

Xem tiếp bài trong serie Hiểu về làn da:

Phần trước – Bài 11: Hiểu rõ vai trò của độ pH da với sức khỏe làn da.

Phần Kế tiếp – Bài 13: Tìm hiểu vai trò của chế độ dinh dưỡng với sức khỏe làn da.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *